Samen muziek maken: een ritme voordoen, antwoorden en wisselen

Je wilt samen muziek maken met je kind, maar hoe begin je? In dit blog laten we zien hoe je met twee instrumenten een eenvoudig ritmespel speelt: voordoen, antwoorden en van rol wisselen. Je krijgt concrete voorbeelden en tips om zacht spelen en stilte toe te voegen, plus advies over passende instrumenten.

In dit ritmespel speelt de een iets voor en reageert de ander. Eerst met een eenvoudig echootje, later met een eigen antwoord. Zo ontstaat een klein muzikaal gesprek waarin jullie allebei iets mogen bedenken.

Wat heb je nodig voor een eenvoudig ritmespel?

Kies twee percussie-instrumenten die passen bij de leeftijd van je kind. Percussie betekent hier: instrumenten waarmee je bijvoorbeeld tikt, schudt of raspt. Een maraca en een paar claves geven duidelijk verschillende klanken. De claves zijn de houten stokjes die je tegen elkaar tikt.

Heb je al geschikte muziekinstrumenten voor kinderen in huis? Begin daarmee. Je kunt het beurtenspel ook eerst uitproberen door om de beurt in je handen te klappen.

Ga zo zitten dat jullie elkaar goed kunnen zien en horen. Zet achtergrondmuziek uit en laat de overige instrumenten nog even liggen. Spreek af: eerst speelt de een, daarna de ander.

1. Begin met één klank en een duidelijke pauze

Laat één zachte tik horen. Houd je instrument daarna stil en wacht. Je kunt zeggen: ‘Nu jij.’ Laat je kind zelf kiezen wanneer het antwoord komt.

Gaat je kind meteen langer doorspelen? Luister naar dat idee en reageer wanneer er een pauze valt. Het hoeft niet vanaf de eerste beurt een strak spel te zijn. Je laat vooral merken hoe jullie elkaar ruimte kunnen geven.

Probeer daarna twee losse tikken: tik, tik. Laat opnieuw een duidelijke stilte volgen. Houd je voorbeeld kort genoeg om gemakkelijk nog eens te kunnen voordoen.

2. Speel een echo met een ander instrument

Nu kun je afspreken dat de ander jouw ritme probeert na te doen. Jij tikt bijvoorbeeld twee keer met de claves. Je kind antwoordt met twee korte schudbewegingen van de maraca. Het geluid is anders, terwijl jullie hetzelfde patroon proberen.

Een paar eenvoudige mogelijkheden:

• Eén en één: één tik, een pauze en één antwoord.
• Twee bij elkaar: twee tikken kort na elkaar, daarna twee schudbewegingen.
• Een tik met ruimte ertussen: tik, wachten, tik. De ander probeert ook een pauze te laten horen.

Kies één patroon en herhaal dat zolang het leuk blijft. Voeg pas iets toe als jullie daar zin in hebben. Je hoeft geen reeks steeds moeilijker te maken.

3. Laat je kind het ritme kiezen

Wissel na een paar beurten van rol. Vraag: ‘Wat speel jij voor mij?’ Wacht tot je kind klaar is en probeer het ritme terug te spelen. Nu is jouw kind degene die iets bedenkt.

Maak onderscheid tussen een echo en een vrij antwoord. Bij een echo probeer je hetzelfde ritme. Bij een muzikaal gesprek mag het antwoord anders zijn: twee tikken kunnen bijvoorbeeld een lange schudklank terugkrijgen. Spreek uit welke variant jullie spelen, zodat een eigen idee ook echt welkom is.

Je kunt bovendien de instrumenten omwisselen. Horen jullie hetzelfde patroon anders wanneer de rollen én de klanken veranderen?

4. Maak zacht spelen en stilte onderdeel van het spel

Een ritmespel hoeft niet steeds luider te worden. Probeer hoe zacht jullie nog een klank kunnen maken. Laat een kleine schudbeweging horen en wacht op een zacht antwoord.

Bedenk samen een stopteken, zoals een open hand. Bij dat teken houden jullie de instrumenten stil. Daarna mag iemand met een nieuwe klank beginnen. Spreek ook af wie het teken geeft en wissel dat af.

Pas het volume aan de ruimte en de deelnemers aan en speel niet vlak bij iemands oren. Wil je kind alleen luisteren, even kijken of stoppen? Geef daar ruimte voor. Een kort spelletje is ook een compleet muziekspel.

Welke instrumenten passen hierbij?

Wil je verschillende klanken kunnen afwisselen, dan biedt de 16-delige percussieset van Tickit meerdere mogelijkheden. De set bevat zestien onderdelen en tien soorten instrumenten, waaronder maracas, claves, een tamboerijn en een triangel met klopper. Er zit ook een opbergtas bij.

Je hoeft ze niet allemaal tegelijk te gebruiken. Kies eerst twee instrumenten. Een volgende keer kun je bijvoorbeeld een korte tik vergelijken met de langer doorklinkende triangel.

De Tickit-set is geschikt vanaf 3 jaar en niet geschikt voor jongere kinderen vanwege kleine onderdelen en verstikkingsgevaar. Volg de productinstructies en houd de onderdelen buiten bereik van jongere kinderen.

Van samen spelen naar zelf verder ontdekken

Laat je kind aan het einde kiezen: nog één antwoord, van instrument wisselen of samen opruimen. Misschien blijft er een favoriet ritme over dat jullie een volgende keer weer oppakken.

Merk je dat je kind vooral graag klanken onderzoekt? In onze keuzehulp voor sensorisch speelgoed lees je hoe luisteren en geluid maken zich verhouden tot andere manieren van ontdekken. Begin bij de handeling die je kind graag doet.

Veelgestelde vragen over samen muziek maken

Moet ik zelf muzikaal zijn?

Je hoeft geen noten te lezen of een instrument te beheersen. Eén klank voordoen, luisteren en van beurt wisselen is voldoende om met dit spel te beginnen.

Wat als mijn kind een heel ander ritme terug speelt?

Maak er een vrij antwoord van en speel daarop door. Wil je juist een echo proberen, doe dan één korte klank voor. Kijk welke vorm jullie op dat moment aanspreekt.

Kun je dit ritmespel ook met meer kinderen doen?

Ja. Laat eerst twee kinderen op elkaar reageren, terwijl de anderen luisteren. Wissel daarna wie speelt en wie begint. Zo blijft hoorbaar van wie een klank komt en hoeft niet iedereen tegelijk te spelen.

Meer spelideeën: bij de set hoort ook een Nederlandse activiteitengids van Tickit (pdf), met ideeën voor klanken nadoen, beurtwisseling en zacht spelen.