Gender en speelgoed: voor wie is speelgoed eigenlijk?

Wie weleens een speelgoedwinkel binnenloopt of online naar speelgoed zoekt, ziet het nog steeds overal terug. Aan de ene kant roze verpakkingen, keukentjes, poppen en verkleedkleding. Aan de andere kant blauwe dozen, auto’s, gereedschap en bouwspeelgoed. Alsof de wereld van kinderen netjes verdeeld is in twee groepen. Jongens spelen met het één, meisjes met het ander.

Maar als je een tijdje naar kinderen kijkt terwijl ze spelen, zie je dat de werkelijkheid er heel anders uitziet.

Kinderen denken niet in speelgoed voor jongens of meisjes...

Kinderen denken namelijk helemaal niet in jongens- en meisjesspeelgoed. Kinderen denken in spelen, ontdekken, nadoen en fantasie. Ze zien een keuken en willen koken, omdat ze dat thuis ook zien. Ze zien een stofzuiger en willen helpen, omdat ze graag meedoen. Ze zien een brandweerwagen en bedenken een verhaal over een brand die geblust moet worden. Voor een kind hoort dat allemaal bij dezelfde wereld.

Spelen is voor kinderen een manier om de wereld te begrijpen. Ze spelen wat ze zien, wat ze meemaken en wat ze interessant vinden. Ze spelen vadertje en moedertje, ze spelen winkeltje, ze spelen bouwplaats, ze spelen restaurant, ze spelen reddingsactie. In spel oefenen ze eigenlijk het echte leven, maar dan op hun eigen manier en in hun eigen tempo.

Als je er zo naar kijkt, wordt het eigenlijk vreemd dat wij als volwassenen speelgoed vaak wel in hokjes stoppen. Alsof zorgen, koken of schoonmaken alleen bij meisjes hoort, en bouwen, rijden of blussen alleen bij jongens. Terwijl kinderen zelf dat onderscheid helemaal niet zo sterk maken, totdat wij het ze leren.

Hoe was het vroeger met speelgoed en gender?

Vroeger waren rollen in huis en op het werk vaak duidelijker verdeeld. Daardoor ontstond ook speelgoed dat bepaalde rollen nadeed. Maar de wereld is veranderd. In de meeste gezinnen koken zowel vaders als moeders, werken beide ouders, wordt er samen opgeruimd, klussen mensen zelf in huis en zorgen beide ouders voor de kinderen. Voor kinderen is dat de werkelijkheid die ze zien. En in hun spel willen ze die wereld nadoen. Ons Montessori speelgoed sluit daar bijvoorbeeld heel goed bij aan. 

Een kind dat met een speelgoedkeuken speelt, is niet bezig met “meisjesspeelgoed”. Het is bezig met roeren, snijden, proeven, serveren, wachten, plannen en fantaseren. Een kind dat met een brandweerwagen speelt, is niet bezig met “jongensspeelgoed”. Het is bezig met verhalen verzinnen, problemen oplossen, samenwerken, bewegen en spanning en avontuur naspelen. In beide gevallen is een kind aan het leren, aan het ontdekken en aan het groeien.

Spel gaat dus eigenlijk nooit over het speelgoed zelf, maar over wat kinderen ermee doen. Een simpele houten lepel kan een microfoon zijn, een toverstaf of een pollepel. Een doos kan een auto zijn, een huis of een boot. Kinderen hebben van nature weinig grenzen in hun spel, totdat wij die grenzen gaan aangeven.

Daarom is het misschien beter om niet te denken in jongens- en meisjesspeelgoed, maar in soorten spel. Bouwspel, rollenspel, fantasiespel, bewegingsspel, creatief spel, samen spelen, alleen spelen. Elk kind heeft verschillende soorten spel nodig om zich te ontwikkelen. Het ene moment willen ze bouwen en slopen, het andere moment willen ze koken of een winkel spelen. Vaak wisselt dat zelfs meerdere keren op een dag.

Hoe verwerkt Jindl gender in speelgoed?

Bij Jindl krijgen we soms vragen over ons assortiment. Waarom verkopen jullie keukentjes en stofzuigers, maar ook voertuigen en ander rollenspeelgoed? Is dat dan voor jongens of voor meisjes? Ons antwoord is eigenlijk altijd hetzelfde: ons speelgoed is voor kinderen. Niet voor jongens, niet voor meisjes, maar voor kinderen die willen spelen.

Wij geloven dat speelgoed kinderen moet uitnodigen om mee te doen met het dagelijks leven. Om te helpen, te ontdekken, te bouwen, te verzorgen, te verzinnen en te bewegen. Dat kan met een keuken, met een werkbank, met een winkel, met een voertuig of met open ended speelgoed waar kinderen zelf iets van maken. Het belangrijkste is dat speelgoed niet vertelt wat een kind moet zijn, maar ruimte geeft om te ontdekken wie een kind is.

We vinden het mooi om te zien dat veel kinderen helemaal niet in vaste patronen spelen als je ze de ruimte geeft. Een kind kan ’s ochtends een brandweerreddingsactie spelen, daarna helpen met koken in de speelgoedkeuken, vervolgens een winkel bouwen en later op de dag weer met auto’s spelen. Voor een kind hoort dat allemaal bij dezelfde wereld. Ze proberen rollen uit, ze verzinnen verhalen en ze oefenen met situaties die ze in het echte leven ook zien.

Verschillende soorten speelgoed helpt kinderen

Spelen met verschillende soorten speelgoed helpt kinderen ook om verschillende vaardigheden te ontwikkelen. In rollenspel leren kinderen praten, samenwerken, wachten, zorgen en verhalen verzinnen. In bouwspel leren ze problemen oplossen, ruimtelijk inzicht, doorzetten en creatief denken. In fantasiespel leren ze hun eigen wereld maken en emoties verwerken. Al die vormen van spel zijn waardevol voor ieder kind.

Daarom proberen wij speelgoed en materialen te maken en te verkopen die 'open' zijn. Speelgoed zonder duidelijke regels, zonder vaste uitkomst en zonder label voor een bepaalde groep. Speelgoed dat in een woonkamer past, dat lang meegaat en waar meerdere kinderen op verschillende manieren mee kunnen spelen. Niet speelgoed dat na één manier spelen in de kast verdwijnt, maar speelgoed dat meegroeit met een kind.

We begrijpen dat mensen soms gewend zijn om in categorieën te denken, omdat dat jarenlang zo is geweest. Maar als je goed kijkt naar kinderen zelf, zie je dat zij veel vrijer denken. Zij kijken niet naar de kleur van het speelgoed of naar voor wie het bedoeld zou zijn. Zij zien alleen iets waar ze mee kunnen spelen.

Misschien is dat ook wel een mooie manier om er als volwassene naar te kijken. Niet: is dit voor een jongen of een meisje? Maar: wat kan een kind hiermee ontdekken, leren en verzinnen?

Spelen staat altijd op nummer 1

Uiteindelijk is spelen één van de belangrijkste manieren waarop kinderen de wereld leren begrijpen. In spel maken ze situaties na, oefenen ze met nieuwe dingen, verwerken ze wat ze meemaken en ontwikkelen ze zelfvertrouwen. Spelen is serieus werk voor kinderen, ook al ziet het er voor ons vaak simpel uit.

Daarom vinden wij het belangrijk dat speelgoed uitnodigt tot spelen, zonder grenzen en zonder hokjes. Een kind dat wil koken, moet kunnen koken. Een kind dat wil bouwen, moet kunnen bouwen. Een kind dat wil zorgen, rijden, repareren, verkopen, redden of schoonmaken moet dat allemaal kunnen naspelen.

Niet omdat het jongens- of meisjesspeelgoed is, maar omdat het speelgoed is dat kinderen helpt om de wereld te ontdekken.

En uiteindelijk is dat waar spelen om draait...