Welke groepsvorm komt het meest voor?

Zowel in Nederland als in België komen horizontale én verticale groepen veel voor.

Grotere kinderopvangorganisaties kiezen regelmatig voor horizontale groepen. Zij beschikken vaak over meerdere groepsruimtes, waardoor baby's, dreumesen en peuters ieder een eigen ruimte kunnen krijgen.

Kleinere kinderopvanglocaties, gastouders en veel zelfstandige kinderopvangorganisaties werken juist vaker met verticale groepen. Dat maakt het mogelijk om kinderen gedurende meerdere jaren in dezelfde groep op te vangen.

Er bestaat geen landelijke regel die voorschrijft welke groepsindeling gebruikt moet worden. Beide vormen passen binnen de wet- en regelgeving, zolang de opvang voldoet aan de kwaliteitseisen en werkt volgens een pedagogisch beleidsplan.

Is een horizontale of verticale groep beter voor de ontwikkeling van een kind?

Die vraag krijgen kinderopvangorganisaties regelmatig. Toch is daar geen eenvoudig antwoord op.

Uit onderzoek blijkt niet dat de ene groepsvorm beter is dan de andere. Beide vormen bieden kinderen volop mogelijkheden om zich te ontwikkelen. Veel belangrijker zijn factoren zoals bijvoorbeeld de kwaliteit van de pedagogisch medewerkers, emotionele veiligheid, inrichting van de ruimte, spelmateriaal en de aandacht die er voor ieder afzonderlijk kind is. 

Een kind ontwikkelt zich vooral goed wanneer het zich veilig voelt, wordt gestimuleerd om zelf te ontdekken en ruimte krijgt om op zijn eigen tempo te groeien.

De inrichting van een horizontale groep

Omdat alle kinderen ongeveer dezelfde leeftijd hebben, kan de ruimte volledig worden afgestemd op die ontwikkelingsfase.

Dat zie je bijvoorbeeld terug in de hoogte van het meubilair, soort speelgoed, speelhoeken en de opbergruimte. 

Een peutergroep heeft bijvoorbeeld vooral behoefte aan open kasten met bouwmateriaal, puzzels, rollenspel en creatieve materialen. Alles mag uitnodigen om zelfstandig te ontdekken.

Lage open speelgoedkasten zijn hiervoor ideaal. Kinderen kunnen zelf materialen pakken én weer terugzetten. Dat stimuleert zelfstandigheid en sluit goed aan bij de Montessori-visie waarin kinderen zelf keuzes leren maken.

De inrichting van een verticale groep

Bij een verticale groep wordt de inrichting vaak iets uitdagender.

Er zijn immers baby's, dreumesen én peuters aanwezig. Dat betekent dat de ruimte geschikt moet zijn voor verschillende ontwikkelingsfasen.

Een slimme inrichting bestaat daarom vaak uit verschillende zones. Hierbij kun je denk aan bijvoorbeeld een rustige babyhoek, een leeshoek, een creatieve hoek en een plek voor sensorisch spel. 

Door duidelijke speelhoeken te creëren kunnen kinderen zelfstandig kiezen waar zij willen spelen.

Slimme opbergoplossingen voor verschillende leeftijden

Juist bij verticale groepen speelt opbergruimte een grote rol.

Niet al het speelgoed is geschikt voor iedere leeftijd. Sommige materialen bevatten kleine onderdelen of zijn bedoeld voor begeleide activiteiten.

Daarom zie je op veel kinderopvanglocaties een combinatie van lage én hoge kasten.

Lage speelgoedkasten

Lage open speelgoedkasten geven kinderen de mogelijkheid om zelfstandig speelgoed te kiezen.

Dat stimuleert:

• zelfstandigheid;
• keuzevrijheid;
• verantwoordelijkheid;
• zelf opruimen.

Voor peuters is dit een fijne manier om zelf hun spel te bepalen.

Hoge speelgoedkasten

Hoge speelgoedkasten zijn juist ideaal voor materialen die niet altijd beschikbaar hoeven te zijn.

Denk aan:

• creatieve materialen;
• kleinere losse onderdelen;
• knutselspullen;
• educatief materiaal dat alleen onder begeleiding wordt gebruikt.

Pedagogisch medewerkers houden hierdoor overzicht, terwijl de groepsruimte rustig blijft.